Regelmatig verschijnt er een nieuwe blog op deze plaats. Meld je aan op onze facebookpagina en mis geen verhaal.

Het nieuwe normaal?!

door Francy op 9-9-2020 

Hoe vaak hebben we deze woorden het afgelopen half jaar niet gehoord? Ik dacht dat we een tijdelijk abnormale situatie hadden en we later weer terug zouden kunnen naar ons oude normaal. Maar ook al hebben we straks een vaccin en weer gewoon contact met elkaar, er zal toch een nieuw normaal komen. Want alles, kleine en grote gebeurtenissen, hebben impact en dwingen ons tot een nieuw normaal te komen.

 Als iemand die je liefhebt komt te overlijden, krijg je ineens ook te maken met een nieuw normaal. Omdat de grond onder je voeten weggeslagen wordt, je het na 50 jaar huwelijk ineens alleen moet rooien, of je kind geen dag ouder meer zal worden. Hoewel de dood gewoon bij het leven hoort, is het natuurlijk niet normaal. Alles en iedereen gaat verder. Alleen bij jou staat alles stil. En in dat vacuüm, in die nieuwe werkelijkheid moet je op zoek naar een normaal waarmee je verder kunt, of je er vrede mee hebt of niet. En de eerste stap die iedereen moet zetten is afscheid nemen. Een cruciale stap van een lange weg naar een nieuw normaal.

 Een jaar geleden begon ik als uitvaartbegeleider bij Uitvaartbegeleiding Harriet van der Vleuten. Sindsdien heb ik al veel families mogen begeleiden in de eerste stap naar hun nieuwe normaal. Met hen de keuzes bespreken, ideeën ontlokken of aanreiken en naar een mooi afscheid toe leiden daar haal ik heel veel voldoening uit. En als het nodig is de woorden geven aan hun gevoelens zoals ze die willen uitdrukken op een rouwkaart, prentje of in een verhaal. Zoals ik ook jaren gedaan heb in de artikelen en columns die ik voor de Uitstraling heb mogen schrijven.

 Toen corona kwam, veranderde alles rigoureus. Altijd op zoek naar persoonlijke invulling met alle ruimte en mogelijkheden, moest ik families vertellen dat ze een keuze moesten maken welke dertig mensen er bij de uitvaart mochten zijn. Dat ze moeder niet mee mochten verzorgen, terwijl ze altijd zo voor jou gezorgd heeft. Of dat ze vader niet naar binnen mochten dragen, terwijl hij jou altijd op handen gedragen heeft. In alles was het ontastbare virus voelbaar.

 Toch slagen we er in uitvaarten bijzonder te maken. Want een afscheid moet er toe doen. Zowel voor de overledene, als voor degene die achterblijven in hun nieuwe normaal. Ook in klein en intiem komen we tot mooie intense en troostrijke momenten. Van troost op het trottoir tot online langs de kist lopen. Van afscheid in de open lucht met het ruisen van de wind tot een serenade op straat en een muffin to go. Om die eerste stap van afscheid te kunnen zetten. Nu krijgen we weer ruimte om naar groot te gaan. Of blijft het klein als dat beter past. Ons werk is mooi, maar wordt nooit normaal.

Oorspronkelijk verschenen in de Uitstraling Hilvarenbeek

 

De nood van de stervende - reflectie op de maand april

door Harriet op 31-07-2020

“Heb je het druk gehad?” “Wat is het ergste wat je hebt meegemaakt?” Twee vragen die me de laatste maanden vaak gesteld zijn. Tilburg was immers een soort van episch centrum van de corona-uitbraak. Het was een bizarre tijd, om dat cliché maar eens van stal te halen. Eerst denk je ‘er komt iets op ons af’ en voordat je het weet zit je er middenin. Vraag je je af of je misschien een mondkapje op moet doen in de aula als je voorgaat bij een dienst. Krijg je te maken met een familie waar vader is overleden, moeder besmet en waarschijnlijk ook binnen een paar dagen zal overlijden. Het wordt zo druk dat je bij ieder onbekend nummer op je telefoon denkt, ‘neen, niet nog een melding’. Dus ja ik heb het wel druk gehad.

De regels veranderden snel, maximaal 100, maximaal 30, geen horeca, beperkte horeca, naar weer maximaal 100 gasten in een ruimte binnen, mits de afstand van 1,5 meter gehandhaafd kan worden. Geen handen geven, dat went. Afstand houden, je doet het bijna vanzelf als je weet dat vader of moeder aan corona is overleden. Ook nabestaanden houden over het algemeen die afstand als ze het van dichtbij hebben meegemaakt. Lastiger is het soms voor mensen van wie een dierbare toch echt aan iets anders dan corona overleed.

De meeste overlijdens door corona die op ons pad kwamen, betroffen oudere kwetsbare mensen. En na de enorme drukte werd het weer heel erg rustig, hetgeen sterk de indruk bevestigt dat een aantal overledenen anders in de loop van de komende maanden zou zijn overleden. Wat het voor de getroffen nabestaanden niet minder erg maakte. Overlijden aan corona leek sowieso erger dan als gevolg van een griep of een val. We waren met zijn allen zo bezig om corona ‘er onder te krijgen’, dat het een vermijdbare ziekte of doodsoorzaak leek.

In deze korte periode ontstonden nieuwe uitvaartrituelen. De livestream, tot nu toe sporadisch gebruikt, werd gemeengoed. Soms moesten mensen zich aanmelden voor een dienst en was de lijst voor de livestream langer dan de lijst van degenen die aanwezig wilden zijn. Op het hoogtepunt van de uitbraak, voelden velen zich vele malen veiliger thuis achter hun beeldscherm dan in een aula van een crematorium. Ook de erehaag werd een manier om meer mensen bij een afscheid te kunnen betrekken.

Voor sommige was het heel eenvoudig om de kring tot maximaal 30 personen te reduceren. Als het een oudere ouder betrof met een relatief groot gezin was kinderen en kleinkinderen een handige en voor iedereen te begrijpen afbakening. Een afbakening die niet zelden achteraf als positief en prettig werd ervaren. Men voelde zich vrijer om zich te uiten in zo’n kleine kring. Lastiger was het wanneer er geselecteerd moest worden in de familie- en vriendenkring. Het kostte sommige nabestaanden echt veel kruim om de juiste keuzes te maken.

Maar wat vond ik het ergste? Je kunt het ene leed niet met het andere leed vergelijken. Maar toch heeft mij het eenzaam en afgesneden zijn van je naasten, op het moment van sterven en in de dagen en weken daarvoor, het meest geraakt. Niemand zou eenzaam mogen sterven. Ik hoop, mocht er toch een nieuwe uitbraak komen, dat we hier als samenleving anders mee om zullen gaan. Dat de artsen, verpleeg- en verzorgingshuizen niet alleen alles doen om de verspreiding van het virus te voorkomen, maar ook zoeken naar manieren om bij elkaar te zijn in de laatste dagen en uren van een leven. Dat er ook oog is voor de nood van de kwetsbare en stervende mens en zijn naasten.  

Oorspronkelijk gepubliceerd op LinkedIn